سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
672
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
ناظر حسين ، شيخ 1304 ه ق / 1888 م 1390 ه ق / 1970 م مولانا شيخ ناظر حسين در سال 1888 م در بدهانه بلوك مظفرنگر ( هند ) متولد شد و بعد از تحصيلات ابتدايى وارد مدرسهء ناظميه لكنهو شد و مدرك ممتاز الافاضل را به دست آورد . از همدرسان وى مولانا خادم حسين لكنهوى ، مولانا على زهاد ، مولانا سبط حسن و مولانا محمد يوسف امروهوى قابل ذكر هستند . ( آنان شاگردان خاص آقاى نجم العلماء بودند ) . مولانا شبانهروز به تحصيل اشتغال داشت و به صرف و نحو و عروض و معانى و بيان و علم كلام بسيار علاقهمند بود و مدتى همراه با حافظ فياض حسين در مدرسهء منصبيه تدريس مىكرد و علاوه بر آن در دبيرستان كالون محمودآباد نيز درس مىداد و به شاگردان بسيار محبت داشت و به پاكستان نيز سفر كرد . تصوير وى نزد مولانا ميرزا يوسف حسين موجود است وى اندامى فربه داشت و فردى متواضع بود . سرانجام در سال 1970 م / 1390 ه ق در سرسى بلوك مرادآباد درگذشت . شاگردان او عبارت بودند از : مولانا ميرزا يوسف حسين ( نقلكنندهء شرح احوال ) ؛ مولانا ميرزا ضامن حسين ؛ مولانا سيد محمد قاسم ؛ مولانا سيد انصار حسين و مولانا حكيم وجيه الحسن زيدى خيرپور ميرس . نبىبخش 1290 ه ق / 1873 م 1367 ه ق / 1949 م مولانا نبىبخش فرزند مولوى ضياء الدّين از مادرى نيك سيرت و پارسا در بنارس به دنيا آمد . مدت چهار سال شير مادر را خورد و در ايام كودكى والدينش را از دست داد و براى ادامهء زندگى در نزد بستگان به بمبئى رفت و در فراگيرى هنر خطاطى و نقاشى به درجهء عالى رسيد و در چاپخانهاى به كار مشغول شد . او معتقد بود كه بايد قرآن را بفهمد ، براى اين كار به فراگيرى ادبيات و زبان عرب پرداخت و براى رفتن به نجف و لكنهو استخاره كرد و استخاره براى رفتن به لاهور خوب آمد و از راه بمبئى و كراچى به لاهور رفت و در مدرسهء رحيميه به تحصيل پرداخت و ازآنجا به خاطر استعداد فوقالعادهاش وارد كالج اوريانتال شد و در امتحانات مولوى ، مولوى عالم و مولوى فاضل شركت كرد و با نمرات ممتاز موفق شد و نيز مدرك منشى فاضل را در زبان فارسى دريافت كرد . آنگاه به سفر پرداخت و به دامنهء كوه هيماليا رسيد و در آنجا